Việc ban hành Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP (“Nghị quyết 66.18”) ngày 18/5/2026 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực liên tục của Việt Nam nhằm tinh giản thủ tục hành chính và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 11 bộ, ngành. Đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước, điều này đồng nghĩa với việc giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường cũng như chi phí tuân thủ trong nhiều lĩnh vực trọng yếu. Bài viết này điểm qua một số thay đổi pháp lý đáng chú ý theo Nghị quyết 66.18 mà doanh nghiệp và nhà đầu tư cần lưu ý khi đầu tư hoặc hoạt động tại Việt Nam.

Bãi bỏ thủ tục nghiệm thu phòng cháy chữa cháy đối với nhiều dự án

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất đối với các doanh nghiệp hạ tầng và công nghiệp là việc bãi bỏ một số thủ tục kiểm tra trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ.

Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ 2024, các công trình thuộc diện thẩm duyệt thiết kế phòng cháy, chữa cháy phải trải qua thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan công an trước khi đưa vào vận hành. Trong khi các dự án này đã trải qua quy trình thẩm duyệt thiết kế phòng cháy, chữa cháy nghiêm ngặt, Nghị quyết 66.18 đã bãi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu, qua đó giúp tránh việc kiểm tra lặp lại và đánh giá kỹ thuật nhiều lần đối với các nội dung đã được thẩm định trước đó.

Ngoài ra, Nghị quyết cũng chấm dứt yêu cầu “kiểm định kỹ thuật phương tiện, thiết bị phòng cháy và chữa cháy” đối với các dự án đã được thẩm duyệt thiết kế nhưng vẫn đang chờ nghiệm thu cuối cùng. Cải cách này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt lớn cho hàng nghìn dự án đang bị chậm tiến độ do các thủ tục kiểm tra, phê duyệt kéo dài. Việc chuyển sang cơ chế tăng cường tự chịu trách nhiệm và hậu kiểm sẽ giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn và đẩy nhanh quá trình đưa dự án vào vận hành, thương mại hóa.

Bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ phân tích và tổng hợp dữ liệu

Nhằm thúc đẩy chương trình chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết 66.18 đã nới lỏng đáng kể điều kiện gia nhập thị trường đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ dựa trên dữ liệu.

Theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, hoạt động kinh doanh sản phẩm và dịch vụ tổng hợp, phân tích dữ liệu đã được loại bỏ khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư 2025.

Tiếp nối cải cách này, Nghị quyết 66.18 tiếp tục bãi bỏ yêu cầu phải có “Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh sản phẩm, dịch vụ tổng hợp và phân tích dữ liệu” theo Nghị định 169/2025/NĐ-CP. Việc loại bỏ rào cản cấp phép được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo dựng môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp fintech, AI và Big Data, đồng thời giảm gánh nặng tuân thủ và rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường.

Bãi bỏ nhiều hạn chế về cấp phép và điều kiện hoạt động đối với ngành thuốc lá và rượu

Vốn là những lĩnh vực chịu quản lý chặt chẽ tại Việt Nam, ngành thuốc lá và rượu hiện đang được nới lỏng đáng kể về yêu cầu cấp phép và tuân thủ.

Theo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Tuy nhiên, theo khung pháp lý mới, các yêu cầu về giấy phép kinh doanh thuốc lá, bán lẻ thuốc lá và đầu tư trồng cây thuốc lá sẽ không còn được áp dụng.

Đối với ngành rượu, Nghị quyết 66.18 cũng áp dụng cách tiếp cận cởi mở hơn khi bãi bỏ một số loại giấy phép và điều kiện kinh doanh, bao gồm:

• Giấy phép sản xuất rượu công nghiệp và điều kiện cấp phép;

• Giấy phép sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh và điều kiện cấp phép;

• Điều kiện đối với hoạt động phân phối, bán buôn, bán lẻ và bán rượu tiêu dùng tại chỗ;

• Điều kiện đối với hoạt động nhập khẩu, sản xuất và kinh doanh rượu có nồng độ cồn dưới 5,5%;

• Điều kiện đối với hoạt động sản xuất rượu thủ công để bán cho doanh nghiệp có giấy phép sản xuất rượu nhằm mục đích chế biến lại.

Hệ quả của các cải cách này là một số chế tài xử phạt liên quan đến hoạt động kinh doanh rượu không có giấy phép hoặc chưa đăng ký cũng được bãi bỏ. Nhìn chung, các thay đổi này được kỳ vọng sẽ giảm gánh nặng pháp lý và chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp gia nhập thị trường và đơn giản hóa hoạt động vận hành trong ngành rượu.

Các cải cách nêu trên phản ánh nỗ lực rộng hơn của Chính phủ trong việc giảm gánh nặng cấp phép và tinh giản thủ tục quản lý trong các ngành hàng tiêu dùng chịu quản lý chặt chẽ. Việc nới lỏng điều kiện gia nhập thị trường và đơn giản hóa yêu cầu vận hành được kỳ vọng sẽ thúc đẩy đầu tư, tăng tính linh hoạt trong kinh doanh và tạo động lực phát triển cho các lĩnh vực thực phẩm, đồ uống và hàng tiêu dùng tại Việt Nam.

Nhiều giao dịch M&A sẽ không còn thuộc diện phải thông báo tập trung kinh tế

Theo quy định trước đây tại Nghị định 35/2020/NĐ-CP (“Nghị định 35”), nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế phát sinh khi đáp ứng các ngưỡng về tổng tài sản, doanh thu, giá trị giao dịch hoặc thị phần kết hợp.

Nghị quyết 66.18 đã tăng gấp đôi các ngưỡng tài chính quan trọng trong khi vẫn giữ nguyên ngưỡng thị phần kết hợp từ 20% trở lên trên thị trường liên quan. Cụ thể:

• Ngưỡng tổng tài sản hoặc tổng doanh thu tại Việt Nam tăng từ 3.000 tỷ đồng lên 6.000 tỷ đồng;

• Ngưỡng giá trị giao dịch tăng từ 1.000 tỷ đồng lên 2.000 tỷ đồng.

Việc tăng mạnh các ngưỡng thông báo cho thấy Chính phủ đang áp dụng cách tiếp cận thuận lợi hơn đối với hoạt động đầu tư và M&A, cho phép nhiều giao dịch hơn, đặc biệt là các giao dịch quy mô trung bình vốn trước đây phải thực hiện thủ tục thông báo, có thể được triển khai mà không cần thực hiện thủ tục thông báo tập trung kinh tế trước giao dịch.

Để biết thêm thông tin về các cập nhật trong khung pháp luật cạnh tranh của Việt Nam, vui lòng tham khảo bài viết của chúng tôi tại: https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=c15c3b8e-a20c-402a-b659-e77bddf82174

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì theo Nghị quyết 66

Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong tư duy quản lý của Việt Nam khi thúc đẩy phân cấp, chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” theo hướng thân thiện hơn với doanh nghiệp, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Thông qua việc tinh giản thủ tục cấp phép, điều kiện kinh doanh và thủ tục thẩm định xây dựng, Nghị quyết được kỳ vọng sẽ giảm các nút thắt pháp lý, rút ngắn thời gian triển khai dự án và mang lại sự linh hoạt lớn hơn cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Mặc dù Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, một số cải cách, đặc biệt liên quan đến rượu và thuốc lá đã có hiệu lực sớm hơn từ ngày 20/5/2026. Nghị quyết sẽ được áp dụng đến hết ngày 28/2/2027 và được ưu tiên áp dụng trong trường hợp có quy định khác mâu thuẫn trong cùng thời kỳ, trừ trường hợp bị thay thế bởi các luật hoặc văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành.

Do đó, giai đoạn chuyển tiếp này có thể tạo ra cơ hội đáng kể để doanh nghiệp đẩy nhanh hoạt động đầu tư và tận dụng một khung pháp lý tinh gọn, thuận lợi hơn. Việc chủ động theo dõi các thay đổi pháp lý và nhanh chóng điều chỉnh chiến lược tuân thủ sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp khai thác tối đa lợi ích từ các cải cách này và nâng cao lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh thị trường Việt Nam đang tiếp tục thay đổi.